Dini Haberler Mobil

Din'den, Diyanet'ten, Dünya'dan Dini haberler


  • 03 Temmuz 2017, Pazartesi 12:20
Misafir Kalemler

Misafir Kalemler

ORUÇLA İLGİLİ SIKÇA SORULANLAR

Oruçla ilgili olarak özellikle Ramazan ayında sıkça sorulan sorular ve Din İşleri Yüksek Kurulu’muzun verdiği cevaplardan oluşturduğumuz bir demet fetvâyı değerli din kardeşlerimizle paylaşmanın faydalı olacağı kanaatindeyiz… Sahurda ezan bitene kadar yemek yenilebilir mi? İmsak vakti ezan ile değil, tan yerinin ağarması ile başlar.

Bu sebeple ezan okunsun okunmasın imsak vaktinin başlaması ile yeme içmeye son vermek gerekir Oruçlu iken boy abdesti almak / banyo yapmak orucu bozar mı? Ağız veya burundan su yutulmadıkça yıkanmakla veya gusül abdesti almakla oruç bozulmaz Nitekim Hz.

Aişe ile Ümmü Seleme validelerimiz, Peygamberimiz (sas.

)’in Ramazanda imsaktan sonra boy abdesti almış olduğunu haber vermişlerdir (Buhârî,” Savm”, 25) İhtilam olmak, cünüp olarak sabahlamak oruca zarar verir mi? Oruçlu iken rüyada ihtilam olmak orucu bozmadığı gibi, gusletmeyi geciktirerek cünüp olarak sabahlamak da oruca bir zarar vermez Ancak, zorunlu bir durum olmadıkça hemen boy abdesti alınmalıdır.

Cünüp iken sahur yemeği yenebilir mi, oruca niyet edilebilir mi? Cünüp olan kimsenin elini, ağzını yıkamadan yiyip içmesi uygun görülmemiştir Ancak elini, ağzını yıkadıktan sonra, boy abdesti almadan sahur yemeği yemesinde bir sakınca yoktur Diş fırçalamak orucu bozar mı? Diş fırçalamakla oruç bozulmaz.

Bununla birlikte, diş macununun veya suyun boğaza kaçması hâlinde oruç bozulur ve kazası gerekir Orucun bozulma ihtimali dikkate alınarak, dişlerin imsaktan önce ve iftardan sonra fırçalanması uygun olur Kusmakla oruç bozulur mu? Kendiliğinden kusmakla oruç bozulmaz.

Ancak kişinin kendi isteği ve müdahalesiyle meydana gelen kusma, “ağız dolusu” olması hâlinde, orucu bozar Astım hastalarının oksijen spreyi kullanmaları orucu bozar mı? Astımlı hastaların, rahat nefes almalarını sağlamak amacıyla ağza püskürtülen oksijenli ilaç, orucu bozmaz Göz damlası kullanmak orucu bozar mı? Uzman göz doktorlarından alınan bilgilere göre, göze damlatılan ilaç miktar olarak çok az (1 mililitrenin 1/20’si olan 50 mikrolitre) olup, bunun bir kısmı gözün kırpılmasıyla dışarıya atılmakta, bir kısmı gözde, göz ile burun boşluğunu birleştiren kanallarda ve mukozasında mesamat yolu ile emilerek vücuda alınmaktadır.

Damlanın yok denilebilecek kadar çok az bir kısmının, sindirim kanalına ulaşma ihtimali bulunmaktadır Bu bilgiler, yukarıdaki bilgilerle birlikte değerlendirildiğinde, göz damlası orucu bozmaz Burun damlası kullanmak orucu bozar mı? Tedavi amacıyla burna damlatılan ilacın bir damlası, yaklaşık 0,06 cm3’tür.

Bunun bir kısmı da burun çeperleri tarafından emilmekte olup, çok az bir kısmı ise mideye ulaşmaktadır Bu da, dinî açıdan abdestte ağza su vermede olduğu gibi af kapsamında değerlendirildiğinden orucu bozmaz Kalp hastalarının dilaltı hapı kullanması orucu bozar mı? Bazı kalp rahatsızlıklarında dilaltına konulan ilaç, doğrudan ağız dokusu tarafından emilip kana karışarak kalp krizini önlemektedir.

Söz konusu ilaç, ağız içinde emilip yok olduğundan mideye bir şey ulaşmamaktadır Bu itibarla, dilaltı hapı kullanmak orucu bozmaz Her gün hap kullanmak zorunda olan hastaların oruç tutmaları gerekir mi? Hastalık, Ramazan’da oruç tutmamayı mubah kılan özürlerdendir.

Bir kimsenin oruç tuttuğu takdirde hastalanacağı, hasta ise hastalığının artacağı tıbben veya tecrübe ile sabit olursa oruç tutmayabilir İyi olunca da yalnız yediği günler sayısınca kaza etmesi gerekir Âyet-i Kerime’ de “Sizden her kim hasta yahut yolcu olursa tutamadığı günler sayısınca diğer günlerde oruç tutar” buyrulmuştur (Bakara, 2/184).

Ömrü boyunca bu durumda hasta olan kişiler ise, her gün için bir fidye verirler Yoksul ve muhtaç kişilerin fidye vermeleri de gerekmez Zira dinimizde hiç kimse, gücünün üstünde bir sorumlulukla yükümlü tutulmamıştır.

Endoskopi, kolonoskopi yaptırmak, makat veya ferçten ultrason çektirmek orucu bozar mı? Mideyi görüntülemek veya mideden parça almak için yaptırılan endoskopide, ağız yoluyla mideye tıbbî bir cihaz sarkıtılmakta ve işlem bittikten sonra çıkarılmaktadır Kolonlardaki hastalığı teşhis etmek amacıyla, bağırsak içini görüntülemek veya parça almak için yapılan kolonoskopide, makattan bağırsaklara cihaz gönderilmekte ve işlem bittikten sonra çıkarılmaktadır Kolonoskopide, hemen daima, endoskopide de genellikle, incelenecek alanın temizliğini sağlamak amacıyla cihaz içinden su verilmektedir.

Endoskopi veya kolonoskopi yaptırmak; makat veya ferçten ultrason çektirmek; yeme, içme anlamına gelmemekle birlikte, çoğunlukla cihaz içinden su verildiği için oruç bozulur Ancak söz konusu işlemlerde cihazların kullanımı sırasında sindirim sistemine su, yağ ve benzeri gıda özelliği taşıyan bir madde girmemesi durumunda endoskopi, kolonoskopi yaptırmak, makat veya ferçten ultrason çektirmek orucu bozmaz İdrar kanalının görüntülenmesi, kanala ilaç akıtılması orucu bozar mı? İdrar kanallarına giren cihazlar veya akıtılan ilaçlar orucu bozmaz.

Anestezi yaptırmak orucu bozar mı? Anestezi, nefes yolu veya iğne ile vücuda ilaç verilerek oluşturulmaktadır Nefes yolu veya iğne ile yapılan anestezi, mideye ulaşmadığı gibi, yeme-içme anlamı da taşımamaktadır Ancak bölgesel ve genel anestezide, acil durumlarda ilaç ve sıvı vermek amacıyla damar yolu açılarak, bu açıklık, işlem süresince serum vermek suretiyle sağlanmaktadır.

Bu itibarla, lokal anestezi, orucun sıhhatine engel değildir Bölgesel ve genel anestezide serum verildiği için oruç bozulur Kulak damlası kullanmak ve kulak yıkattırmak orucu bozar mı? Kulak ile boğaz arasında da bir kanal bulunmaktadır.

Ancak kulak zarı bu kanalı tıkadığından, su veya ilaç boğaza ulaşmaz Bu nedenle kulağa damlatılan ilaç veya kulağın yıkattırılması orucu bozmaz Kulak zarında delik bulunsa bile, kulağa damlatılan ilaç, kulak içerisinde emileceği için, ilaç ya hiç mideye ulaşmayacak ya da çok azı ulaşacaktır.

Daha önce de belirtildiği gibi, bu miktar oruçta affedilmiştir Ancak kulak zarının delik olması durumunda, kulak yıkattırılırken suyun mideye ulaşması mümkündür Bu itibarla, orucu bozacak kadar suyun mideye ulaşması hâlinde oruç bozulur.

Fitil kullanmak orucu bozar mı? Makattan tedavi amaçlı kullanılan fitiller, her ne kadar sindirim sistemine dâhil olmakta ise de, sindirim ince bağırsaklarda tamamlandığı, fitillerde gıda verme özelliği bulunmadığı için orucu bozmaz Aynı şekilde kadının da tedavi amaçlı vajinasından/fercinden kullanılan fitiller de orucu bozmaz İğne yaptırmak, hastaya serum ve kan vermek orucu bozar mı? İğnenin orucu bozup bozmayacağı, kullanılış amacına göre değerlendirilebilir.

Ağrıyı dindirmek, tedavi etmek, vücudun direncini artırmak, gıda vermek gibi amaçlarla enjeksiyon yapılmaktadır Gıda ve keyif verici olmayan enjeksiyonlar, yemek ve içmek anlamına gelmediklerinden orucu bozmazlar Ancak gıda ve/veya keyif verici enjeksiyonlar orucu bozar.

Hastaya serum veya kan verilmesi de, aynı hükme tabidir Diyaliz uygulaması orucu bozar mı? Böbrek yetmezliği hastalarına uygulanan diyaliz, periton diyalizi, hemodiyaliz olmak üzere iki çeşittir Periton diyalizi, karın boşluğuna verilen özel bir solüsyon aracılığı ile, hastanın kendi karın zarı kullanılarak, kanın zararlı maddelerden arındırılması ve sıvı dengesinin sağlanması işlemidir.

Hemodiyaliz ise, kanın vücut dışında bir makina yardımı ile temizlenip vücuda geri verilmesi işlemidir Kan, bir iğne aracılığı ile hastanın kolundan alınır Hemodiyaliz makinası, diyalizör denen bir filtreden kanı sürekli geçirerek zararlı maddeleri ve fazla suyu filtre eder.

Filtre edilen temiz kan, ikinci bir iğne ile hastanın damarına geri verilir Bu işlem yapılırken bazen gıda içerikli sıvı verilmesi gerekmektedir Buna göre hastaya herhangi bir sıvı maddesi verilmeden gerçekleştirilen hemodiyalizde oruç bozulmaz.

Diğer diyaliz çeşitlerinde ise, vücuda gıda içerikli sıvı verildiği için oruç bozulur Biyopsi yaptırmak orucu bozar mı? Tahlil amacıyla vücudun herhangi bir organından parça alınması (biyopsi), orucu bozmaz Kan aldırmak orucu bozar mı? Kan aldırmak orucu bozmaz.

Nitekim Hz Peygamber, ihramlı iken ve oruçlu bulunduğu sırada kan aldırmıştır (Buharî, “Tıb”, 11, “Sayd”, 11, “Savm”, 22) Ayrıca Hz.

Peygamber: “Üç şey vardır orucu bozmaz: Kan aldırmak, kusmak, ihtilam olmak” (Tirmizi, “Savm”, 24) buyurmuştur Oruçlu kimse akupunktur yaptırabilir mi? Akupunktur; vücutta belirli noktalara iğne batırmak suretiyle çeşitli hastalıkları tedavi etme metodudur Akupunktur uygulanması hâlinde, vücudun beslenmesi, gıda alması söz konusu olmadığından, akupunktur yaptırmak orucu bozmaz.

Merhem ve ilaçlı bant kullanmak orucu bozar mı? Deri üzerindeki gözenekler ve deri altındaki kılcal damarlar yoluyla vücuda sürülen yağ, merhem ve benzeri şeyler emilerek kana karışmaktadır Ancak cildin bu emişi, çok az ve yavaş olmaktadır Diğer taraftan bu yeme içme anlamına da gelmemektedir.

Bu itibarla, deri üzerine sürülen merhem, yapıştırılan ilaçlı bantlar orucu bozmaz Oruçlu kimsenin dişlerini tedavi ettirmesi orucu bozar mı? Oruçlu bir kimsenin morfinli veya morfinsiz olarak dişlerini tedavi ettirmesi veya çektirmesi orucu bozmaz Ancak tedavi esnasında, kan veya tedavide kullanılan maddelerden herhangi bir şeyin yutulması orucu bozar.

Hamileler ve çocuk emzirenler hangi hallerde oruç tutmayabilirler? Oruç tutmaları kendilerine veya çocuklarına zarar vermesi hâlinde, hamile kadınlar oruçlarını tutmayabilirler Emzikli kadınlar da, sütlerinin kesilmesi ve çocuklarının zarar görebileceği durumlarda oruç tutmayabilirler Hz.

Peygamber buna müsaade etmiştir (Nesâî, “Sıyam”, 50-51) Oruç tutamayacak kadar yaşlı olan kimseler ne yapmalıdır? Oruç tutamayacak kadar yaşlı olan kimseler, oruç yerine fidye verebilirler Bakara sûresinin 184.

âyetinde, bu şekilde olup da oruca güç yetiremeyenlerin, oruç tutmayıp fidye vermeleri gerektiği hükme bağlanmıştır İyileşme umudu olmayan hastalar da aynı hükme tabidir Fidye vermek durumunda olan fakat buna maddi imkânı el vermeyen kimse Allah’tan af diler.

Günler uzun olduğu için oruç tutamayan hasta ya da yaşlılar, kısa günlerde oruç tutabilirlerse tutamadıkları orucu kısa günlerde kaza etmeleri gerekir Bu durumda olan kimselerin vermiş oldukları fidyeler sadaka sayılır Oruç fidyeleri, Ramazan ayının sonunda toptan verilebileceği gibi, Ramazan ayı içinde günlük olarak veya Ramazan ayı başında da verilebilir.

(Fidye miktarı 2014 yılı için günlük asgari 10 lira olarak tespit edilmiştir Örneğin otuz gün oruç tutamayan ve sonra da kaza edemeyecek olan hasta veya yaşlı bir kişi, 300 lira fidye verecek demektir) Cuma günü oruç tutulabilir mi? Oruç tutulması mekruh olan Bayram günleri dışındaki günlerde oruç tutmak caizdir.

Ancak sadece Cuma günleri nafile oruç tutmak tenzihen mekruh görülmüştür Peygamber Efendimiz (sa.

s); “Kimse Cuma günü oruç tutmasın Ancak bir gün önceden veya sonradan oruç tutuyorsa bu takdirde Cuma günüde oruç tutabilir” buyurmuştur (Ebû Davud, “Savm”, 50).

Buna göre, Cuma günü, kazaya kalan veya adak gibi vacip bir oruç tutmakta sakınca bulunmamaktadır Cuma günü nafile oruç tutmak isteyenlerin, bir gün önce veya sonrasında da oruç tutması uygun olur Kaza oruçlarının aralıksız olarak tutulması şart mıdır? Kaza oruçlarının aralıksız tutulması hakkında herhangi bir hüküm bulunmamaktadır.

Bu itibarla, kazaya kalan oruçlar, oruç tutulması mekruh olan günler dışında, peşi peşine veya ayrı günlerde tutulabilir Ancak bu oruçların, bir an önce tutulması uygun olur Özel Hâllerinde Kadınlar ve Oruç Kadınlar hayız ve nifas hâllerinde oruç tutabilirler mi? Kadınlar hayız ve nifas hâllerinde oruç tutmazlar (Buharî, “Hayz”, 1; Müslim, “Hayz”, 14, 15).

Daha sonra tutamadıkları oruçlarını kaza ederler Bu konuda müçtehitler görüş birliği içindedirler Oruçlu iken hayız / âdet gören kadın ne yapar? Oruçlu iken hayız olan/âdet gören kadının orucu bozulmuş olduğundan yiyip içer.

Şu kadarı var ki, böyle bir kadın, yiyip içebileceği gibi edeben oruçlu gibi davranmaya devam etmesi uygun olur İmsak vaktinden sonra âdet hali sona eren bir kadın oruç tutabilir mi? İmsak vaktinden sonra âdet hali sona eren bir kadın, o gün hiçbir şey yiyip içmemiş olsa bile, oruç tutmuş sayılmaz Bayanların Ramazanda âdet geciktirici ilaç kullanmaları caiz midir? Ayrıca kullandığı ilaç sebebiyle âdeti geciken bir bayanın tuttuğu oruçlar geçerli midir? Ay hâli oruç tutmaya mânidir.

Bu hâlde iken tutulan oruç geçerli olmaz İlaç etkisi ile de olsa, akıntı olmadıkça ay hâli vuku bulmuş olmayacağından tutulan oruç geçerlidir Ancak hayız kanı ile vücutta biriken zararlı maddeler dışarı atıldığından, vücudun sıhhati bakımından ay hâlini önlemek için ilaç kullanılması tavsiye edilmez.

Kaynak: Fetvalar, Din İşleri Yüksek Kurulu tarafından hazırlanan Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları: 811 nolu eserden alınmıştır Yüce Rabbimiz tuttuğumuz oruçları dergâh-ı ulûhiyyetinde kabûl eylesin Selâm ve duâ ile… .
 

Mehmet Reşat ŞAVLI


MAKALEYE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


NAMAZ VAKİTLERİ
ANKET

Yeni İnternet Sitemizi Beğendiniz mi?

yukarı çık