Kadir gecesi

Rahman ve Rahîm olan Allah´ın adıyla;

“Biz onu (Kur’an’ı) Kadir gecesinde indirdik. (1) Bilir misin nedir Kadir gecesi? (2) Kadir gecesi bin aydan hayırlıdır. (3) O gece melekler ve ruh, rablerinin izniyle her bir iş için iner dururlar. (4) O gece tan yeri ağarıncaya kadar esenlik doludur.  (5)” ( Kadr Suresi, 1-5 )

Kadr (dilimizde Kadir) kelimesi sözlükte “güç, hüküm, değer, şeref” gibi anlamlara gelir. Özellikle Kur’an’ın bu gecede indirilmesinin geceyi şereflendirdiğini ve kadrini yücelttiğini ifade etmek üzere ona bu isim verilmiştir.

Surenin ilk ayetinde Kur’an’ın bu gecede, Bakara suresinde de (2/185) ramazan ayında indirildiği belirtilmiştir. Buna göre Kadir gecesinin ramazan ayı içerisinde olduğu açıktır. Ramazan’ın hangi gecesine denk geldiği konusunda farklı görüşler vardır. Hz. Aişe’ye isnat edilen bir hadiste Hz. Peygamber’e ilk vahyin Ramazan’ın 27. gecesinde geldiği bildirilmiş; bu sebeple Kadir gecesinin Ramazan’ın 27. gecesi olduğu yönünde genel bir kanaat oluşmuştur.

Kadir gecesinin kesin olarak bildirilmemesi, insanların o gecede kazanacakları sevaplara güvenip diğer zamanlarda kulluk görevlerini ihmal etmelerini önlemek gibi bazı sebep ve hikmetlerle açıklanmıştır.

“Biz onu indirdik” ifadesinden, “tamamını indirdik” veya “indirmeye başladık” manaları anlaşılabilir. Âlimlerin çoğu, ayette “peyderpey indirdik” anlamındaki “nezzelnâ” yerine “enzelnâ” fiilinin kullanılmasını gerekçe göstererek burada Kur’an’ın tamamının uluhiyet makamından dünya semasına indirilmesinin söz konusu edildiğini ileri sürmüşlerdir.

Bazı âlimler ise bu ayetle doğrudan Hz. Peygamber’e gelen Alak suresinin ilk ayetlerinin kastedildiği kanaatindedirler. Her iki yoruma göre de söz konusu zaman diliminin Kur’an-ı Kerîm’in indirilişine sahne olduğu ve bu olayla büyük bir değer kazandığı için bu sürede ona “leyletü’l-Kadr-Kadir Gecesi” denilmiştir.

“Bilir misin nedir Kadir gecesi?” mealindeki 2. ayete cevap veren sonraki ayetlerde onun tarihinin açıklanması yerine bu gecenin önemi, insanlar için hayır ve bereketi üzerinde durulmuştur.

Müfessirlerin bir kısmı, Kadir gecesinin bin aydan hayırlı olduğunu bildiren 3. ayeti hakiki manasında anlayarak bu gecede yapılan ibadet ve hayırların, içinde Kadir gecesinin bulunmadığı tam bin ayda yapılanlardan daha çok sevap getireceğini belirtirler. Başka bir yoruma göre buradaki bin sayısı çokluktan kinayedir. Nitekim birçok dilde olduğu gibi Arapça ’da da bin rakamı büyük bir sayı söyleyerek çokluğu anlatmak için kullanılmaktadır. Şu hâlde bu ayette Kadir gecesinde yapılan ibadet ve iyiliklerin diğer bütün zamanlarda yapılanlardan daha çok sevap getireceği ifade edilmiş olmaktadır.

Dört ve beşinci ayet-i kerimelerde Kadir gecesinin bin aydan hayırlı oluşunun başka bazı sebepleri açıklanmaktadır.  Bu gece Allah Teâlâ’nın vereceği görevleri üstlenmek üzere melekler ve ruh yeryüzüne inerler. Müfessirlerin çoğunluğuna göre 4. ayetteki “ruhtan maksat Cebrail’dir. Cebrail meleklerden biri olmakla birlikte makamının yüksekliğini ve şanının yüceliğini göstermek üzere ayrıca zikredilmiştir. Ruha “meleklerin ileri gelenleri, meleklerin dışında Allah’ın görünmez ordularından bir ordu, rahmet” vb. manalar verenler de vardır.

Beşinci ayette bu gecenin esenlik ve mutluluk gecesi olduğu ifade edilmiştir. Zira melekler gecenin başından itibaren tan yeri ağarıncaya kadar gruplar halinde inerek müminlere selâm verirler. Bu durum gecenin karanlığı çekilinceye kadar devam eder. Kadir gecesinde Allah Teâlâ rahman ismiyle tecelli etmektedir. Ramazan’ın son on gününe girildiğinde Hz. Peygamber dünyevî işlerden uzaklaşıp mescitte itikâfa çekilir, vaktini daha çok ibadet ve tefekkürle geçirirdi.  Dolayısıyla müminler de Kadir gecesini ibadetle ve dualarla ihya etmelidirler. Hz. Aişe bu gecenin nasıl ihya edileceğini Hz. Peygamber’e sormuş, o da “Allahım! Sen affedicisin, affı seversin, beni affet! de” şeklinde cevap vermiştir. Kadir gecesi, “kandil geceleri” denilen ve zamanla İslâm kültür tarihinde kutsallığına inanılıp çeşitli ibadetlerle ihya edilen, hatta merasimlerle kutlanan gecelerden biri ve en önemlisidir.

Bu sene Kadir Gecesi 16 Mart Pazartesi günü akşam idrak edilip ihya edilmeye çalışılacaktır.

Gecenin ihyası

Kadrini bil ki, kadrin bilinsin. Kur’an’ın kadrini, kıymetini bildiğimiz oranda Kadir gecesini ihya etmiş oluruz. Kur’an’ın hak, hakikat, ahlâk, adalet ilkelerine sarıldığımız ölçüde bin aylık manevi gelişmeler yaşayabiliriz. Değeri Kur'an'a dayanan gecenin ihyası, ancak Kur'an'a yönelmekle, onun eşsiz mesajını okumak, anlamak ve onun mana ikliminde yol almakla mümkündür. 

Kadir gecesini hakkıyla ihya edenin günahları bağışlanır.

“Her kim Faziletine inanarak ve karşılığını Allah'tan bekleyerek Kadir Gecesini itaatle geçirirse, onun geçmiş günahları bağışlanır.” bağışlanacak kullardan olabilmemiz gayret ve samimiyetimize bağlıdır.

Bu duygu ve düşüncelerle aziz milletimizin ve İslam âleminin Kadir Gecesini gönülden kutluyorum. Kadir Gecesinin feyz ve bereketinden hepimizin nasiplenmesini, dua ve niyazlarımızın kabul olmasını, Ramazan Bayramı’na sağlık, afiyet içerisinde huzur ve mutlulukla erişebilmeyi yüce Allah’tan niyaz ediyorum.

Fahri SAĞLIK

Emekli Müftü